NİŞAN HEDİYELERİNİN İADESİ DAVASI

Görevli Mahkeme:Dava değerine göre Asliye Hukuk yada Sulh Hukuk Mahkemesi

Yetkili Mahkeme:Davalının ikametgahı mahkemesi yetkilidir. Kamu düzenine ilişkin olmadığı için re'sen yetki gözönüne alınamaz. İlk itiraz olarak ileri sürülmelidir.

Davacı:Nişanlılardan birisi,yada ana-baba veya onlar gibi hareket eden diğer yakınları(kardeş,amca,dayı,büyükbaba v.s.)

Davalı: 1-Diğer Nişanlı kişi,(reşit değil ise velisi yada vasisi), reşit olan nişanlının babasından iade istenemez.Nişanlı yargılama sırasında reşit olur ise usulüne göre davayı takip edip-edemeyeceği hususu bizzat sorulup araştırılmalıdır.(Y.K.D.Eylül 1995)
2-Nişanlı ölmüş ise Mirasçıları,

Dava Zamanaşımı:Dava Nişanın bozulduğu günden itibaren 1 yıl içerisinde açılmalıdır.

ŞARTLARI:

1-Nişan bozulmalı,yada nişanlılardan birisi ölmüş olmalı,veya gaipliğine karar verilmeli,
2-İadesi istenen hediyelerin mutad dışı hediyeler olması gerekir.
Dikkat Edilecek Hususlar:

1-Nişanın bozulup-bozulmadığı araştırılacak,Kusur araştırması yapılmayacak,
2-Nişanlının ölüp-ölmediği,gaipliği söz konusu ise belgeler ve gaiplik kararı var ise celbedilecek,
3-Dava hertürlü delil ile ispat edilebilir.
4- En önemlisi, İadesi istenen hediyenin mutad olup-olmadığı araştırılmalıdır. Yani dava konusu olan eşyalardan hangisinin mutad ,hangisinin mutad olmadığı ayrı ayrı belirlenmeli mutad olmayanların iadesine karar verilmelidir.
5- Tarafların mali ve sosyal durumları araştırılmalıdır.
6- Dava konusu olan eşyaların ayrı ayrı kalem halinde -mutad olgusunun belirlenmesi için-değerinin belirlenmesi için ,eşyanın cinsine göre bilirkişi dinlenilmelidir. Değer ise dava tarihine göre belirlenmelidir.
7-Eşyanın yöresel örf ve adete göre mutad olup-olmadığını belirlemek için Mahalli Bilirkişi Dinlenilmelidir.Özellikle bilirkişilerden, yörede nişan hediyesi olarak nelerin alındığı ve nişan bozulduğunda hangi eşyaların iade edildiği v.b.sorular sorulmalıdır. Üç bilirkişi dinlenilmesinde de kanımca fayda vardır.

Mutad Dışı Hediye Kavramı nedir ?

M.K.86. Maddesinde değişiklik yapan 3678 sayılı yasanın 3. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere, bir nişan hediyesinin mutad sayılabilmesi; bunun yöresel örf ve adete göre verilen hediyelerden olması hususu olması yanın da ,bu gibi hediyelerin maddi değerinin de günün koşullarına göre fahiş olmayan hediyelerden bulunmasına bağlıdır; bu fahişlik olgusu da daha çok tarafların mali ve sosyal durumlarıyla ölçülmek gerekir. Özellikle söz konusu hediyeyi veren nişanlının mali gücünü aşarak (örneğin büyük borç yükü altına girerek yada mal varlığını elinden çıkarmak suretiyle alıp) verdiği hediyenin ,onun yönünden mutad sayılması ve fahiş olmayacağının kabulü düşünülemez.Aksi taktirde hediye verilen nişanlının haksız zenginleşmesine yol açılmış olur(Y.K.D.Mayıs 1993)

ü Nişan hediyelerinin iade edilmediğini davacı ispat etmelidir.Ancak davalı taraf dava dilekçesinde konu edilen hediyeleri iade ettiğini duruşmada yada cevap dilekçesinde beyan etmiş ise ispat külfeti artık davalıya geçer.
üKural olarak ;giyinilmekle,kullanılmakla eskiyen ve tüketilen eşyaların geri verilmesine karar verilemez.
üNişan hediyelerinin iadesi esas itibariyle nedensiz zengişleşme hukukuna tabiidir.İade, hediye verenin mal varlığında olan noksana göre değil ,özellikle alanın malvarlığında iade zamanında mevcut olan fazlalığa göre belirlenmelidir.
üBu tür davalar mirasçılara geçmez,ancak dava açıldıktan sonra nişanlı ölmüş ise mirasçıları davayı takip edebilir.
Bu davada aslonan hediyelerin aynen iadesidir. Ancak hediye satılmış yada elden çıkartılmış ise bedeli iade edilmelidir.Bunun için de davacının dilekçesinde"...aynen ,olmadığı takdirde bedelinin iadesi"talep edilmelidir. Bu ifade yok ise hakim resen bedeline hükmedemez.