Bir kişiye yapılan haksızlık bütün topluma yönelmiş bir tehdittir. Montesqie

TEŞEBBÜS

A) EKSİK TEŞEBBÜS:TCK 61
u İcrai hareket başlamakla eksik teşebbüs başlar,( Örneğin hırsızlık amacıyla teyp çalmak için otoya girmek gibi) Suça konu olan malın yerinden kaldırılıp ele alınması anına kadar devam eder. (Teybin yuvasından sökülmeden çıkartılması için uğraşılırken sanığın yakalanması ,mağdurun cebine elini sokup parayı daha almadan yakalanması gibi). Kısacası eksik teşebbüste icraî hareket bitirilmemelidir.
u Sanık eşyayı çalmaktan kendi isteği ile vazgeçer yada eşyayı bulamaz ise eksik teşebbüs oluşur.
u Sanık çalma eylemini sürdürürken yakalanırsa eksik teşebbüs devam eder. Örneğin buğday yüklü olan traktörden buğdayı aşağıya indirirken yakalanırsa yani buğday çalma eylemi devam ediyor ise eksik teşebbüs olur.
B)TAM TEŞEBBÜS: TCK 62
u Malın bulunduğu yerden ele alınıp kaldırılması ile tam teşebbüs başlar. Kısacası malın yerinden alınması gerekir. Daha mal yerinden alınmamış yada hiç dokunulmamış ise eylemi hiç tartışmadan TCK 61 maddesi uygulanmalıdır.
u Kesintisiz izlenme nedeniyle sanık yada sanıklar malı hakimiyet alanına getiremeden yakalanmış ise tam teşebbüs oluşur.
u İzlenme suçun işlendiği andan yada işlenmesinden hemen sonra başlayabilir. Buradaki en önemli ölçü kesintisiz takibin olmasıdır. Mesafenin yada yerin hiç önemi yoktur.
u Kesintisiz takip olmaksızın sanık tesadüfen yakalanmış ise suç tamamlanmıştır.

TESELSÜL(TCK 80)

u Aynı yerden kısa aralıklarla birden fazla yapılan hırsızlıkta teselsül vardır. Buradaki süre makul bir süredir ve bunu hakim her olayın oluş biçimine ve failin davranışı,çalınan mala ulaşma kolaylığı ve TCK 80. Maddede ki unsurlar gözönüne alınarak değerlendirmelidir. Olayda Makul süre kabul edilmiyor ise sanığın her hırsızlık eylemi ayrı bir suç olarak değerlendirilmelidir. Örneğin 1 aylık süre makul bir süre değildir. 1hafta ara Yargıtay tarafından makul bir süre olarak kabul edilmiştir.
u Eğer sanık çaldığı eşyaların ayrı ayrı kişilere ait olduğunu biliyor yada hayatın olağan akışına göre bilmesi gerektiği kabul ediliyor ise teselsülden söz etmek mümkün olmadığı gibi herbir mağdur yönünden ayrı ayrı bağımsız suç oluşur. Örneğin sınıfta kimse yok iken sanığın sınıfa girerek 5 ayrı öğrencinin çantasından eşya çalma eyleminde ,yada gece yarısı yol üzerinde park halinde duran 5 otodan ayrı ayrı oto teybi çalmak eyleminde teselsülden sözetmek mümkün değildir. 5 ayrı suç vardır.
u Eğer sanığın çalınan malın ayrı kişilere ait olduğunu bildiği kanıtlanamamış ise ( örneğin çoban nezaretinde otlayan sürü içerisinde ki 5 adet koyunu çalan sanık bu koyunların sahibinin ayrı ayrı kişiler olduğunu bilmediğini söylüyor ve bu savunmasının akside somut ve kesin olarak ispatlanamamış ise ) bu durumda sanığın savunmasına itibar edilerek tek bir suç kabul edilip TCK 80. Madde uygulanmalıdır. Ayrı ayrı kişilere ait olduğunu bildiği kabul edilir ise ayrı ayrı suç oluşur.
u 3 adet ankesörlü telefondan çalınan jetonlarda TCK 80 uygulanır.
u Elektrik hırsızlığında ise tutanak tutulduktan sonra sanık kaçak elektrik tüketmeye devam eder ve yeniden ikinci yada üçüncü bir tutanak daha tutulur ise tek suç oluşur ve TCK 80 uygulanır.

RIZAİ İADE KOŞULU ( TCK 523)

Temel koşul:
1- Malın olduğu gibi (Bozulmadan,değişmeden ve zarara uğramadan) eksiksiz aynen iadesiyada mağdurun uğradığı zararın Suç tarihine göre tamamen nakti olarak tazmin edilmesi gerekir:
u Eğer sanık malı çalarken (Örneğin oto teybini çalarken aracın camını kırmış yada kilidine zarar vermiş ise bu zarar gözönüne alınmaz .(Yasa maddesi “aldığını iade ederse”demekle sadece çalınan eşya ile değeri dar tutmuştur. Yargıtay da bu görüştedir.(Kanımca bu husus tartışılmalı ve metin yeniden düzenlenmelidir. Kimi zaman sanık değeri küçük bir eşya çalmak için mağdurun eşyasına çok daha büyük zarar vermekte ve sırf eksik düzenlenen bu yasa maddesi yüzünden mağdur ikinci defa “mağdur” edilerek hukuk mahkemesinde hakkını aramak zorunda bırakılmaktadır. Sosyal hukuk devleti anlayışı “ Mağdur zaten mağdurdur”anlayışını kabul etmez ve etmemelidir.)
2-Yukarıda ki her iki koşulun sanığın kendi rızası dahilinde olması gerekir:
u Özellikle bu madde uygulamada çok defa hakimin verdiği kararın bozulmasına neden olmaktadır.Sanığın iadeyi bizzat kendisinin yapması şart değildir. Yakınının zararı tazmin etmesi de yeterlidir.
u Sanığın yada yakınının zararı tam olarak ödemesi halinde mağdurun bunu kabul etmemesinin önemi yoktur.TCK 523/1 maddesi uygulanmalıdır.Birden fazla sanık var ve sadece birisi zararı tazmin etmiş ise diğerleri de bundan yararlanır.
u Sanık yakalandıktan sonra kendi isteği ile sakladığı eşyanın yerini gösterir yada sanığın ikrarı dışında eşyaların sahibinin bulunması mümkün değil ve sanığın beyanı ile iade gerçekleşir ise üzerinden (cebindeki para, kolunda ki saat,kolye,zincir, bilezik vb )çıkartır ise maddeden yararlanır.
u Kullanma hırsızlığında ise tüketilen yakıt bedeli ve var ise yıpranma payı da tazmin edilmelidir. Aracın salt iadesi yetmez.
u Bir önemli konu da: TCK 62 yada 61. Maddesinin bulunması halinde TCK 523/1 maddesi uygulanmalı mıdır ? TCK 61 maddesinde kesinlikle rızai iade hükmü uygulanamaz. 6.C.D 1.12.1994/11648-11614
u Ancak eğer sanığın çaldığı eşya rahatlıkla kaçarken dahi taşıyabileceği özellikte hafif yada küçük olur (bilezik, para,sigara, cüzdan,gömlek,saat vb.) ve buna rağmen taşıma imkanı varken yakalanmamak yada takip edilmemek için atar ve kaçar ise (TCK 62) (Buradaki kriter her zaman kolay ve spesifik olmayabilir.) Bunu hakim olayın mahiyeti,mesafe, malın cinsi, büyüklüğüne vb. göre belirlemelidir. Eğer kesin bir kanaata varılamamış yada aksi kanıtlanamamış ise “Şüpheden sanık yararlanır” ilkesi (can simidi ) düşünülmelidir.
sanıklardan bir kısmı yakalanır , diğerleri kaçar ve yakalanan sanıklar üzerlerinde ki eşyaları kendi iradeleri ile verir yada yeri gösterir, ancak diğer kaçan sanıkların yanlarında götürdüğü eşyaların iadesi mümkün olmaz ise yakalanan sanıklar rızai iade hükümlerinden yararlanamaz.
u Kaçma fırsatı varken sanığın kaçmaması sonucu mala elkonulur ise rızai iade koşulu gerçekleşmiştir.
u Elektrik hırsızlığında ise normal tarife üzerinden hesaplanan(gerekirse ve mümkünse bilirkişiye hesap ettirilmelidir) zarar kuruma ödenmelidir. (Yeri gelmişken açıklama gereği duydum: Eğer sanık çalışır vaziyette ki sayaçtan geçen elektriği kullanır ve sadece abone olmadığı için tutanak tutulur ise suç oluşmaz. Hukuki uyuşmazlık niteliğindedir. Beraat kararı verilmelidir. Bu konuda bir çok içtihat vardır. Elektrik hırsızlığında da çok hatalar yapılmaktadır. Zaman bulabilir isem bu konuyu da açıklamak isterim. Bakalım...J )
u Sanık malın bedelinin bir kısmını iade eder diğer kısmından da mağdur vazgeçer ise TCK 523/1 uygulanmalıdır.
u Sanığın bilgisi dışında yakını da,çalınan eşyanın yerini gösterirse rızaî iadenin varlığı kabul edilir.
3-İade Kamu davası açılmadan önce gerçekleşmelidir: Hazırlık soruşturması aşamasında olmalıdır. Kısacası Ceza mahkemesi esas defterine kayıt yapılıp esas numarası verilmeden önce iade yada tazmin gerçekleşmelidir.

SUÇA İŞTİRAK:

1-ASLİ İŞTİRAK: Asli iştirakte icra hareketini yapan fail;yada bu icra hareketini yapana bu emri kimin verdiği, veya bu eyleme kimin nasıl yardım ettiği önemlidir. Her olayda yargıç bu üç unsuru değerlendirmek zorundadır.
u Eğer malı bizzat yerinden alan,yada taşıyan,yada engeli(duvar) aşan,kırma, açma,kesme v.b. zorunlu işlemleri yapan asli faildir.
u Mal bulunduğu yerden dışarı çıkartıldıktan sonra önceden belirli bir anlaşma olmaksızın çalıntı malı taşımak eyleminde TCK 512 maddesi oluşabilir. Hakim bunu da olayın mahiyeti ,hakimiyet alanı, mesafe, zaman aralığı vb. kriterler ile değerlendirecek tir. Suç işlemeden önce yapılmış bir anlaşma yada plan var ve bu şekilde taşıma veya yardım söz konusu ise asli yada duruma göre fer’i iştirak (TCK 65/2) olabilir.
u Önceden suç işleme kararı olmayan sanığı hırsızlık suçunu işlemesi için doğrudan etki eden ve bu kararın oluşmasını sağlayan sanığın eylemi azmettirme olup asli iştiraktir.Teşvik kavramında ise sanığın suç işleme eyleminin düşünce olarak oluşması ancak teşvik sonucu tereddütlerin kalkması ve bu düşüncenin kesinlik kazanmasıdır. Yani teşvikte sanığın suç işleme kararı desteklenmektedir.
2-FER’İ İŞTİRAK: Suçun işlenmesine ikinci derecede katılmaktır. En yaygın ve tipik çeşidi Gözcülüktür. Aynı şekilde tezgahtarı lafa tutup oyalayarak asli failin örneğin bileziği yada gömleği yerinden almasını kolaylaştırmak gibi.
u Fail içeri girmeden dışarıya çıkartılan eşyayı kamyona taşımaya yardım eder,yada hırsızlık suçunun işlenmesini kolaylaştırmak için olay yerini görecek şekilde otomobil içerisinde yada yol üzerinde , apartman yada dükkan kapısı önünde , gözcülük yapmak Fer’i iştiraktir.
u Bina içerisinden yada kamyondan,trenden atılan eşyayı taşımak Fer’i iştirak sayılır,
u Sanıkları olay yerine bizzat kendisinin kullandığı araç ile getirip araçta bekleyen ve çalıntı malın yüklenmesinden sonra götüren failin eylemi fer’i iştiraktir. Ancak Yargıtay bir kararında buna benzer olayda asli iştirak olarak kabul etmiştir,
u Asli failin eşyayı çalıp getirdikten sonra faile teslim etmesi,onunda(örn. sürüyü)başka yere götürmesi fer’i iştiraktir.

ÖNEMLİ:Yargıtay 6. Ceza dairesinin son içtihatlarında eğer sanıklar birlikte hırsızlık suçuna karar vermişler,birlikte olay yerine gelmişler ve malı çaldıktan sonra birlikte paylaşmış iseler sanığın eyleminin TCK 64/1 maddesi kapsamında kaldığını kabul etmekte ve bu nedenle bozma kararı vermektedir. sanığın gözcü olarak suça iştirak ettiğini savunması nedeniyle TCK 65/3 maddesi gereğince mahkumiyetine karar verilmesinin zorlaştığını hatırlatmak istiyorum.

TCK 522. MADDENİN UYGULANMA ALANI:

ÖNEMLİ:Yargıtay 6.CD. son içtihatlarında eğer çalınan para döviz yada döviz cinsinden değerlendirilecek eşya ise suç tarihi itibariyle dövizin Türk lirası karşılığının merkez Bankasından sorulmasını istemekte ve bozma nedeni kabul etmektedir.

u Sanık hakkında TCK 81/1 maddesi uygulanmış ise TCK 522 lehe uygulanır, TCK 81/2 maddesi uygulanmış ise TCK 522 lehe uygulanmaz.
u TCK 495-500 maddelerinde yasanın amir hükmü nedeniyle TCK 522 lehe uygulanmaz.
u TCK 513/2 maddesinde ki suç ile 3091/15-a maddesindeki suç aynı cinsten olmadığı için TCK 522 Maddenin sanık lehine uygulanmasında engel yoktur.
u TCK 80. Maddenin uygulandığı hırsızlık suçlarında TCK 522 maddesi çalınan toplam mal üzerinden lehe uygulanabilir.
u Önemli:Eğer hazırlık aşamasında bilirkişiye yemin verilmeksizin malın değeri kolluk görevlileri tarafından belirlenmiş ise bu kıymet takdirine dayanılarak TCK 522 maddesine göre hüküm kurulur ise karar bozulur. Bilirkişiye mutlaka yemin verdirilmelidir.
u Kullanma hırsızlığında çalınan aracın değeri değil, tüketilen yakıt ve yıpranma payı esas alınmalıdır.
u Her şeye rağmen malın değeri tespit edilememiş ise “Şüpheden sanık yararlanır” ilkesi (can simidiJ ) düşünülmelidir.
u Eğer eylem eksik teşebbüs aşamasında kalmış ise “Şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği TCK 522 pek hafif olarak uygulanmalıdır.
u Önemli: Eğer sanığın önceki suçu da aynı neviden olur ve ertelenmiş ise 6.C.D. ne göre TCK 522 lehe uygulanabilir. 8. C.D. ne göre ise mükerrir sayılır.
u TCK 503 maddesi gereğince dolandırıcılık suçundan sanıklar....... suça konu dövizlerin suç tarihinde ki merkez bankası efektif alış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilerek aradaki farkın temel ağır para cezasının tayininde esas alınması gerekirken Ziraat Bankasının denetime olanak vermeyen ve hangi kur üzerinden bildirildiği belli olmayan yetersiz cevabının temel ağır para cezası ve TCK 522 maddesi uygulamasında esas alınması kanuna aykırıdır.

  TCK 524. MADDE